Nominacja do Fryderyków 

Album Korzenie i inspiracje Katarzyny Lassak stanowi przedsięwzięcie o wyraźnie zarysowanym pomyśle: jest próbą twórczego pojednania tradycji podhalańskiej z idiomem muzyki artystycznej pierwszej połowy XX wieku, a zarazem osobistą deklaracją estetyczną skrzypaczki, która swoją tożsamość artystyczną buduje na połączeniu „korzeni” rodzinnych i regionalnych z „inspiracjami” wyniesionymi z akademickiego wykształcenia i praktyki estradowej. Program płyty został pomyślany nie jako prosty zbiór utworów, lecz jako dramaturgicznie spójna opowieść – od formy koncertowej o dużym ciężarze gatunkowym, przez kompozycje kameralne i stylizacje, po żywą, źródłową muzykę kapeli Lassaków „Heliosów”. 

II Koncert skrzypcowy Jana Adama Maklakiewicza – centrum dramaturgiczne

Trzon albumu stanowi II Koncert skrzypcowy Jana Adama Maklakiewicza – utwór niesłusznie marginalizowany w recepcji polskiej literatury skrzypcowej. Lassak wydobywa z tej partytury jej podwójny idiom: z jednej strony zakorzenienie w neoklasycyzującym porządku formalnym, z drugiej – subtelne nawiązania do polskiej melodyki ludowej, przefiltrowanej przez język muzyczny kompozytora. 

Interpretacja solistki akcentuje śpiewność tematu głównego części pierwszej, prowadzonego szeroką, nasyconą frazą, o wyraźnie modelowanej dynamice wewnętrznej. Lassak unika efekciarskiej wirtuozerii; figuracje pasażowe buduje z klarownością artykulacyjną i dbałością o równowagę między rejestrami. W kadencjach słychać jej dojrzałość techniczną – dźwięk pozostaje skupiony, nie traci nośności nawet w wysokich pozycjach. 

Część wolna ujawnia szczególne predyspozycje skrzypaczki do prowadzenia linii kantylenowej. Długie łuki frazowe, subtelne vibrato o kontrolowanej amplitudzie oraz oszczędne, lecz znaczące rubata nadają tej części charakter intymnej medytacji. W finale natomiast Lassak wydobywa taneczny nerw partytury, podkreślając rytmiczną sprężystość i lekkość motywiki, nie tracąc przy tym elegancji stylu. 

Z perspektywy muzykologicznej istotne jest, że wykonanie nie traktuje koncertu Maklakiewicza jako egzotycznej ciekawostki repertuarowej, lecz jako pełnoprawne ogniwo polskiej tradycji koncertowej. Lassak – absolwentka akademii muzycznej, laureatka konkursów i pedagożka – wnosi do tej interpretacji zarówno warsztatową dyscyplinę, jak i wyczucie idiomu narodowego. 

Kapela Lassaków „Heliosi” – źródło i żywioł

Szczególne miejsce w programie albumu zajmują nagrania kapeli Lassaków „Heliosów” – rodzinnego zespołu, który od pokoleń pielęgnuje podhalańską tradycję wykonawczą. Włączenie tych utworów do albumu nie ma charakteru dodatku folklorystycznego; stanowi raczej klucz interpretacyjny do całości. 

Kapela prezentuje repertuar w jego pierwotnej, użytkowej postaci – z charakterystyczną, surową artykulacją, ostrzejszym atakiem smyczka, specyficzną intonacją wynikającą z lokalnej praktyki oraz wyraźnie zaznaczoną funkcją rytmiczną basów. W zestawieniu z koncertem Maklakiewicza słuchacz może prześledzić drogę, jaką motywy i idiomy ludowe przebyły, wchodząc w obręb muzyki artystycznej. 

Lassak – występując tu jako jedna z członkiń rodzinnej formacji – pokazuje inne oblicze swojej muzykalności. Rezygnuje z „akademickiej” homogenizacji brzmienia na rzecz większej ekspresyjnej bezpośredniości. Ornamenty wykonywane są swobodniej, z większą improwizacyjną lekkością; rytm bywa minimalnie „ciągnięty” lub „popychany”, zgodnie z praktyką wykonawczą regionu. To nie rekonstrukcja folkloru, lecz jego żywa kontynuacja.

Walory fonograficzne i redakcyjne

Na uwagę zasługuje staranna redakcja bookletu, który nie tylko przedstawia koncepcję programu, ale też osadza go w szerszym kontekście historycznym i rodzinnym. Teksty mają charakter refleksyjny, unikają publicystycznej emfazy, a jednocześnie wprowadzają słuchacza w ideę projektu. 

Realizacja dźwiękowa zachowuje równowagę między klarownością a naturalnością brzmienia. Skrzypce brzmią selektywnie, z odpowiednią ilością powietrza wokół dźwięku, co pozwala docenić niuanse artykulacyjne. W nagraniach kapeli udało się uchwycić energię wspólnego muzykowania bez nadmiernej studyjnej sterylizacji. 

Podsumowanie

Korzenie i inspiracje to album przemyślany zarówno pod względem repertuarowym, jak i ideowym. Katarzyna Lassak proponuje narrację, w której muzyka artystyczna i ludowa nie stoją wobec siebie w opozycji, lecz tworzą kontinuum. II Koncert skrzypcowy Maklakiewicza zyskuje w tym kontekście nowe światło – jako ogniwo łączące tradycję z nowoczesnością. Utwory uzupełniające pogłębiają tę perspektywę, a obecność kapeli Lassaków „Heliosów” nadaje projektowi wymiar autentycznego świadectwa. 

W efekcie otrzymujemy płytę, która nie jest jedynie dokumentem wykonawczym, lecz także głosem w dyskusji o miejscu folkloru w kulturze wysokiej. Lassak przekonuje, że „korzenie” nie są balastem, lecz źródłem twórczej energii – a „inspiracje” nie oznaczają zerwania z tradycją, lecz jej świadome przetworzenie.